چگونه پس انداز کنیم؟

یکی از دغدغه‌های بنیادین انسان، داشتن پشتوانه مالی مناسب است، که در مواقع سختی و دشواری یا به اصطلاح روز مبادا از آن بهره برده و سختی و مشقت را بر خود سهل نماید تا به راحتی از آن عبور کند. باید اذعان داشت که پس‌انداز و وجود اندوخته‌ای جهت گذران روزهای سخت و یا تهیه مایحتاج ضروری زندگی یکی از اصول زندگی فردی و اجتماعی است که تمامی افراد می‌بایست در حد توان خود نسبت به انجام آن اهتمام ورزند. نکته اساسی در این مورد، وجود تفاوت میان پس‌انداز منطقی و دوری جستن از حرص و آزمندی است. به همان میزان که پس‌انداز کارساز و راه‌گشاست، حرص و طمع و آزمندی می‌تواند موجبات آزار خود شخص و اطرافیانش را فراهم سازد.

با گذشت زمان و اقبال عمومی نسبت به پس انداز، و با توجه به خطراتی که در گذشته در خصوص پس‌انداز نمودن از حیث امنیت وجود داشت انسان‌ها به فکر تشکیل بانک‌ها و نگهداری پس‌اندازهایشان در محیط‌های امن بانک‌ها افتادند. همچنین همزمان با توسعه بانک‌ها و بانکداری تخصصی، رقابت میان بانک‌ها با اختصاص سودهای ثابت به سپرده‌ها و پس‌اندازهای مشتریانشان، جهت جذب بیشتر مشتری و استفاده‌های موازی از سرمایه‌ها و پس‌اندازهای آنان بالا گرفت. نکته قابل توجه در این میان، عدم توجه عموم بانک‌ها به عقود اقتصادی مد نظر اسلام می‌باشد که با عدم رعایت آن‌ها و همچنین عدم توجه مسلمین به آن‌ها ممکن است پس‌انداز مسلمین آغشته به ناخالصی‌های حرام گشته و اثرات مخربی را در زندگی آنان و آیندگانشان بگذارد؛ لذا با توجه به اینکه در برخی از کشورهای غیر اسلامی بانک‌هایی که در آن‌ها عقود اقتصادی مد نظر اسلام به صورت شفاف و کامل رعایت می‌شوند بسیار کم و انگشت‌شمار هستند، تلاش می‌کنیم با معرفی راه‌ها و گزینه های جایگزین پس‌انداز، ابتدا شبهه را از پس‌اندازمان دور کنیم؛ سپس گزینه‌هایی را معرفی نماییم که دارای امنیت بوده و موجبات رنجش خاطر شما را فراهم نمی‌آورند.

پرهیز از ربا

ربا اصطلاحی در شریعت اسلامی است که به معنی گرفتن یک مال در عوض پرداخت مالی از همان جنس است، به طوری که میزان یکی زیادتر از دیگری باشد. ربا به دو نوع ربای معاملی و ربای قرضی تقسیم می‌شود و گرفتن آن در فقه اسلامی به شدت نهی شده، و گناه یک درهم ربا را بیشتر از هفتاد بار زنای با محارم دانسته‌اند. همچنین در مذمت ربا همین جمله کافی است که ربا را به مانند محاربه و جنگ با خداوند متعال و پیامبر اکرم بر می‌شمارند؛ لذا با توجه به چنین رویکرد و اهمیتی بر تمامی مسلمین واجب است که تمامی همت خود را در شناخت روش‌های سرمایه گذاری آلوده و پاک به کار گمارند.

حساب‌های قرض‌الحسنه

اولین و ساده‌ترین راه برای داشتن پس اندازی مطمئن و به دور از شبهه و شائبه، استفاده از حساب‌های پس انداز بدون سود هستند. این حساب‌ها به گونه‌ای تعریف شده‌اند که هیچ گونه سودی به دارنده حساب تعلق نمی‌گیرد، در عوض بانک یا موسسه اعتباری مورد نظر، در پایان دوره‌های مالی معین، اقدام به قرعه کشی از میان دارندگان حساب می‌نماید و به آنان جوایزی را اهدا می‌کند. برخورداری از این جوایز دارای اشکال نیستند، ولی اگر شخص پس انداز کننده به طمع بهره‌مندی از جوایز تعیین شده بانک‌ها اقدام به پس انداز در این حساب‌ها نماید، در صورتی که جوایزی به او تعلق گیرد، این جوایز دارای اشکال هستند.

حساب‌های سود ده با وضعیت علی‌الحساب

در بسیاری از بانک‌ها حساب‌های پس اندازی با نرخ سود علی‌الحساب وجود دارد. در این حساب‌ها، مقداری سود در دوره های مالی کوتاه مدت به سرمایه فرد تعلق می‌گیرد. در پایان سال و انجام حسابرسی‌های مورد نظر و با مشخص شدن میزان سود نهایی و قطعی، میزان اختلاف سود پرداختی با سود محقق شده را به سرمایه شخص اختصاص می‌دهند. نکته قابل ذکر در خصوص این حساب‌ها تعلق ضرر حاصل از مشارکت است. بدین معنی که در صورتی که بانک یا موسسه مالی مورد نظر، در دوره مالی به جای سود دهی ضرر کند، بخشی از اصل سرمایه شخص باید به عنوان ضرر پرداخت شود. این نوع معامله در قوانین اسلامی مضاربه نام دارد.

قرض‌الحسنه‌های خانوادگی

اگر دارای خانواده و اقوام پرجمعیت هستید تشکیل صندوق‌های پس انداز قرض‌الحسنه خانوادگی گزینه مناسبی برای شما می‌باشد. این صندوق‌ها با پس انداز ماهانه تمامی اعضا و اعطای وام به اعضای منتخب اداره می‌شوند. از مزیت این روش می‌توان به خانوادگی بودن و ریسک پذیری پایین آن اشاره نمود. همچنین با پرداخت وام به دیگران و دریافت وام توسط خودمان می‌توانیم علاوه بر داشتن پس انداز مایحتاج ضروری زندگی‌مان را تامین نماییم.

طلا

در تمامی اعصار طلا به عنوان کالایی برتر و قابل توجه به حساب آمده است؛ و معمولا روند قیمتی آن رو به رشد بوده است؛ لذا بسیاری از افراد که رغبتی به پس اندازهای نقدی در بانک‌ها و موسسات مالی ندارند اقدام به خرید و نگهداری طلا می‌کنند. از محاسن این کار بدون شبهه بودن این پس انداز است، ولی از حیث امنیت دارای اشکالهایی نیز می‌باشد.

بورس و سهام

بازار معاملات بورس به معنای خرید سهام شرکت‌های مطرح هر کشور می‌باشد. در این بازار خریداران می‌توانند به هر میزان که تمکن مالی و پس انداز دارند از سهام شرکت‌های مد نظر خود خریداری نمایند. پس از خرید سهام‌های مد نظر، هم می‌توان برای دریافت سود متعلقه در پایان سال مالی به انتظار نشست و هم سهام مورد نظر را در صورت افزایش قیمت به فروش رساند و از سود حاصل از فروش آن بهره‌مند گردید. البته در این خصوص می‌باید به نکاتی نیز توجه نمود؛ مثلا در صورتی که اطلاعات کافی ندارید، جهت خرید سهام از مشاوره متخصصین و افراد آشنا استفاده نمایید. هم‌چنین حتی‌الامکان سهام را به صورت سبدی خریداری نمایید. خرید سبدی به معنای خرید سهام چند شرکت به جای خرید سهام یک شرکت است. مزیت این کار شراکت در رشد و توسعه کشورمان است.

اوراق مشارکت

همزمان با رکود حال حاضر اقتصادی جهان، بسیاری از دولت‌ها جهت انجام و تکمیل پروژه‌های زیربنایی خود با مشکل نقدینگی مواجه هستند. در این مسیر و به جهت تأمین بودجه مورد نیاز جهت انجام این پروژه‌ها، دولت‌ها اقدام به انتشار اوراق مشارکت می‌نمایند. این اوراق علاوه بر اینکه دارای سود مطمئن و بدون ریسک هستند، کشور را در جهت رشد سریع‌تر و بیشتر یاری می‌دهند.